Hướng dẫn phân loại và sử dụng các loại gạch xúc giác (Gạch cảnh báo và gạch chỉ dẫn)

Gạch xúc giác là gì?

Gạch dẫn hướng xúc giác (tactile paving) bao gồm 06 loại thiết kế tiêu chuẩn khác nhau, mỗi loại có các hoa văn nổi đặc trưng trên bề mặt. Người khiếm thị có thể nhận biết các tấm gạch này thông qua cảm nhận dưới bàn chân hoặc bằng gậy dò, từ đó hiểu được ý nghĩa của từng loại hoa văn.

Gạch xúc giác (hay còn được gọi là gạch cảnh báo và gạch chỉ dẫn) là một loại vật liệu lát nền đặc biệt, cung cấp những tín hiệu quan trọng giúp người khiếm thị định hướng và di chuyển an toàn, tự tin hơn trên vỉa hè. Các tấm gạch này có khả năng cảnh báo nguy hiểm và cung cấp thông tin về môi trường xung quanh. Ví dụ, chúng có thể giúp người khiếm thị nhận biết điểm sang đường, mép sân ga hoặc khu vực đường dành chung với xe đạp.

Khi được thiết kế và lắp đặt một cách hợp lý, đồng bộ, hệ thống gạch dẫn hướng xúc giác sẽ góp phần giúp người khiếm thị tăng cường khả năng di chuyển độc lập và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Ai là người phát minh ra gạch dẫn hướng xúc giác?

Gạch dẫn hướng xúc giác (tactile paving) được phát minh bởi Seiichi Miyake vào năm 1965 tại Nhật Bản. Ban đầu, ý tưởng này được phát triển với mục tiêu hỗ trợ một người bạn của ông bị khiếm thị có thể di chuyển an toàn hơn trong môi trường đô thị.

Đến năm 1985, hệ thống gạch dẫn hướng xúc giác chính thức được triển khai rộng rãi tại Nhật Bản, đặc biệt tại các nhà ga, vỉa hè và khu vực công cộng. Nhờ tính hiệu quả và ý nghĩa nhân văn, đến những năm 1990, loại gạch này bắt đầu được áp dụng tại nhiều quốc gia trên thế giới và dần trở thành một tiêu chuẩn quan trọng trong thiết kế hạ tầng dành cho người khiếm thị.

Ngày nay, gạch dẫn hướng xúc giác không chỉ là một giải pháp kỹ thuật, mà còn là biểu tượng cho sự phát triển của các đô thị theo hướng an toàn, bao trùm và nhân văn hơn.

Hướng dẫn sử dụng gạch dẫn hướng xúc giác

Theo hướng dẫn của chính phủ, việc sử dụng gạch dẫn hướng xúc giác cần đảm bảo đơn giản, logic và nhất quán. Một bố cục rõ ràng và dễ hiểu sẽ giúp giảm thiểu sự nhầm lẫn, đặc biệt đối với những người lần đầu tiếp cận khu vực đó. Các hướng dẫn này nhằm hỗ trợ xây dựng và duy trì môi trường hạ tầng tiếp cận, hòa nhập, phù hợp với quy định về bình đẳng được nêu trong Đạo luật Bình đẳng năm 2010.

Tính nhất quán là yếu tố then chốt

Tầm quan trọng của tính nhất quán không thể bị xem nhẹ. Những đơn vị chịu trách nhiệm lắp đặt gạch dẫn hướng cần đảm bảo rằng các tín hiệu mà hệ thống gạch truyền tải phải rõ ràng và dễ hiểu.

Nếu việc lắp đặt không đồng nhất, người sử dụng có thể hiểu sai tín hiệu khi cảm nhận bằng chân hoặc gậy dò. Điều này có thể dẫn đến những tình huống nguy hiểm, chẳng hạn như vô tình bước xuống lòng đường mà không nhận ra, hoặc đi quá gần mép sân ga mà không hay biết.

Sử dụng đúng loại gạch để đảm bảo an toàn

Việc sử dụng đúng loại gạch dẫn hướng là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo an toàn cho tất cả người đi bộ. Do đó, cần tham khảo các hướng dẫn chính thức phù hợp với từng tình huống cụ thể để đảm bảo độ chính xác và tính nhất quán trong thiết kế.

Bên cạnh đó, một số nguyên tắc chung cần được tuân thủ trong mọi trường hợp:

• Khi lắp đặt, cần tuân theo các thông số về kích thước và độ sâu tiêu chuẩn. Gạch dẫn hướng phải có độ nổi đủ rõ để người sử dụng nhận biết và có thời gian phản ứng kịp thời.
• Nếu gạch bị tháo dỡ trong quá trình thi công hoặc sửa chữa đường, cần lắp đặt lại chính xác vị trí ban đầu. Việc thay đổi vị trí có thể gây nguy hiểm cho người khiếm thị.
• Cần tham khảo ý kiến từ cộng đồng địa phương và các nhóm hỗ trợ người khiếm thị khi thực hiện thay đổi. Điều này giúp xác định chính xác nhu cầu thực tế và các khu vực có nguy cơ cao.
• Nếu đặc điểm của lối đi thay đổi và hệ thống gạch không còn phù hợp, cần được tháo bỏ hoặc cập nhật lại. Việc điều chỉnh này giúp đảm bảo tính đồng bộ và tránh gây nhầm lẫn cho người sử dụng.

Các loại gạch dẫn hướng xúc giác (Tactile paving types)

Hiện nay tại Vương quốc Anh có 6 loại gạch dẫn hướng xúc giác tiêu chuẩn đang được sử dụng. Mỗi loại được thiết kế với mục tiêu đảm bảo người khiếm thị có thể dễ dàng nhận biết thông qua xúc giác, nhưng đồng thời không được quá gồ ghề đến mức gây nguy hiểm cho người đi bộ.

Dưới đây là bảng tổng hợp chi tiết các loại gạch xúc giác:

Bảng phân loại gạch dẫn hướng xúc giác

Blister Tactile Paving

Hazard Tactile Paving

Lozenge Tactile Paving

Offset Blister

Shared Route Tactile Paving

Directional Tactile Paving

Kích thước gạch dẫn hướng xúc giác

Kích thước tiêu chuẩn của một tấm gạch dẫn hướng xúc giác là 400 x 400 mm. Các hướng dẫn do chính phủ ban hành thường dựa trên các mô-đun kích thước theo bội số của 400 mm, vì vậy việc sử dụng kích thước này sẽ giúp đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp tiêu chuẩn.

Tuy nhiên, không có quy định bắt buộc rằng gạch tactile phải có kích thước này. Trên thực tế, cả kích thước lớn hơn và nhỏ hơn đều được sử dụng phổ biến. Điều này đặc biệt hữu ích trong những khu vực cần tính linh hoạt cao, nơi mà nếu sử dụng các tấm lớn sẽ phải cắt chỉnh để phù hợp với mặt bằng.

Kích thước gạch dẫn hướng xúc giác tại Việt Nam

Tại thị trường Việt Nam, kích thước gạch dẫn hướng xúc giác có sự điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với điều kiện thi công và thói quen thiết kế hạ tầng. Thay vì kích thước 400 x 400 mm như trong một số tiêu chuẩn quốc tế, kích thước 300 x 300 mm được sử dụng phổ biến hơn trong thực tế.

Việc sử dụng kích thước 300 mm mang lại nhiều lợi thế trong thi công, đặc biệt tại các khu vực vỉa hè đô thị có diện tích hạn chế hoặc cần xử lý nhiều chi tiết hình học phức tạp. Kích thước nhỏ hơn giúp giảm thiểu việc cắt gạch, từ đó đảm bảo tính thẩm mỹ và độ chính xác trong quá trình lắp đặt.

Đối với các sản phẩm gạch cảnh báo và gạch chỉ dẫn được sản xuất từ vật liệu composite, độ dày thường được thiết kế ở mức khoảng 15 mm. Đây là mức độ dày tối ưu, vừa đảm bảo khả năng chịu lực và độ ổn định kết cấu, vừa giữ được trọng lượng nhẹ để thuận tiện trong thi công.

Kích thước phổ biến nhất hiện nay đối với dòng sản phẩm này là 300 x 300 x 15 mm, được xem là tiêu chuẩn thực tế trong nhiều dự án hạ tầng tại Việt Nam. Với kích thước này, gạch composite không chỉ dễ dàng thi công trên nhiều loại nền khác nhau mà còn đảm bảo duy trì tốt hình dạng các chi tiết xúc giác trong suốt quá trình sử dụng.

Vật liệu sử dụng cho gạch dẫn hướng xúc giác

Do đặc thù sử dụng, gạch dẫn hướng xúc giác cần có khả năng chống mài mòn tốt và không bị xuống cấp nhanh. Đây là yếu tố quan trọng cần cân nhắc khi lựa chọn vật liệu.

Gạch xúc giác được sản xuất từ nhiều loại vật liệu khác nhau. Trong đó, bê tông và đá granite là hai vật liệu phổ biến. Ngoài ra, tại một số khu vực, người ta còn sử dụng các đinh kim loại (metal studs) được gắn trực tiếp lên bề mặt nền hiện hữu, thường bằng keo dán, để tạo thành bề mặt cảnh báo dạng chấm.

Sử dụng vật liệu composite và GRP cho gạch xúc giác

Một lựa chọn khác có độ bền cao và chi phí hiệu quả hơn là các loại gạch xúc giác dạng dán (adhesive hoặc stick-on). Những sản phẩm này chủ yếu được làm từ vật liệu composite dạng nhựa, bên cạnh đó còn có các lựa chọn từ nhựa gia cường sợi thủy tinh (GRP) với bề mặt chống trượt.

So với gạch bê tông truyền thống, các loại gạch này mang lại nhiều ưu điểm. Chúng được lắp đặt trực tiếp lên bề mặt hiện có, giúp quá trình thi công nhanh chóng và đơn giản hơn rất nhiều. Không cần đào nền hay sử dụng máy móc hạng nặng, đồng thời trọng lượng nhẹ giúp việc vận chuyển và lắp đặt trở nên dễ dàng.

Nhờ đó, các dự án có thể hoàn thành trong thời gian ngắn hơn, giảm thiểu gián đoạn đối với khu vực sử dụng công cộng. Ngoài ra, còn có các loại keo dán chịu ẩm, cho phép thi công ngoài trời ngay cả trong điều kiện ẩm ướt.

Gạch tactile dạng dán cũng có thể được lắp phủ lên các nắp hố ga hoặc nắp kiểm tra kỹ thuật, giúp đảm bảo tính liên tục của hệ thống dẫn hướng. Trong một số trường hợp, công trình có thể cần kết hợp nhiều phương pháp và vật liệu khác nhau để đạt hiệu quả tối ưu.

Gạch xúc giác nên có màu gì?

Trong khảo sát của chính phủ được đề cập trước đó, người ta nhận thấy rằng màu sắc của gạch dẫn hướng xúc giác thường được lựa chọn sao cho giống với màu của phần vỉa hè xung quanh. Điều này đi ngược lại mục đích sử dụng của loại gạch này.

Đối với gạch cảnh báo dạng chấm (blister) được sử dụng tại các điểm sang đường có kiểm soát, màu đỏ là yêu cầu bắt buộc và không được sử dụng màu này cho các mục đích khác. Ngoài quy định này, không có yêu cầu cụ thể nào về màu sắc đối với các loại gạch tactile khác.

Khi lựa chọn màu sắc cho gạch dẫn hướng xúc giác, các đơn vị thiết kế cũng cần xem xét cách mà màu sắc và vật liệu thể hiện trong các điều kiện khác nhau, chẳng hạn như dưới ánh sáng yếu hoặc khi bề mặt bị ướt. Một hệ thống gạch hiệu quả phải đảm bảo vẫn duy trì được độ tương phản rõ ràng ngay cả trong điều kiện môi trường bất lợi.

Trong một số trường hợp, màu sắc có thể được quy định cụ thể bởi đơn vị quản lý công trình. Ví dụ, Network Rail – Chủ sở hữu và quản lý cơ sở hạ tầng của hầu hết mạng lưới đường sắt tại Vương quốc Anh yêu cầu sử dụng gạch cảnh báo mép sân ga (loại ngoài đường phố) với màu vàng có độ hiển thị cao tại các nhà ga nơi tàu không dừng có thể chạy qua với tốc độ lớn.

Các sản phẩm gạch dẫn hướng xúc giác hiện nay được cung cấp với nhiều lựa chọn màu sắc khác nhau, cho phép lựa chọn phương án phù hợp nhất nhằm đảm bảo độ tương phản và hiệu quả nhận diện tại từng vị trí cụ thể.

Cách lắp đặt gạch dẫn hướng xúc giác

Mỗi loại gạch dẫn hướng xúc giác được sử dụng để truyền tải những thông tin khác nhau đến người sử dụng. Vì vậy, việc lựa chọn đúng loại gạch và lắp đặt đúng cách là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả sử dụng.

Gạch cảnh báo dạng chấm – Gạch cảnh báo qua đường (Blister tactile paving)

Gạch cảnh báo dạng chấm có bề mặt gồm các chấm nổi đầu phẳng cao khoảng 5 mm, được bố trí theo dạng lưới vuông. Loại gạch này được sử dụng để chỉ vị trí có điểm sang đường dành cho người đi bộ, đặc biệt tại các vị trí có vỉa hè hạ thấp (dropped kerb).

Hệ thống gạch cảnh báo sẽ được lắp đặt phủ kín toàn bộ khu vực giữa hai điểm hạ vỉa hè đối diện nhau. Khoảng cách từ mép đường vào phía trong vỉa hè (chiều sâu lắp đặt) sẽ phụ thuộc vào loại hình điểm sang đường.

Thông thường, chiều sâu lắp đặt tiêu chuẩn là 800 mm. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cụ thể, chiều sâu này có thể được điều chỉnh xuống 400 mm hoặc tăng lên 1200 mm tùy theo yêu cầu thiết kế và điều kiện thực tế của công trình.

Gạch dẫn hướng xúc giác tại các điểm sang đường có kiểm soát

Điểm sang đường có kiểm soát là nơi phương tiện giao thông bắt buộc phải dừng hoặc nhường đường để người đi bộ qua đường. Hình thức này có thể là điểm sang đường mà phương tiện phải nhường đường, hoặc điểm có hệ thống đèn tín hiệu điều khiển giao thông để cho phép người đi bộ sang đường.

Các ví dụ về điểm sang đường có kiểm soát bao gồm:

Nhóm nhường đường (Give-way):

1. Lối sang đường dạng Zebra (vạch kẻ trắng đen)
2. Lối sang đường song song (Parallel crossings)

Nhóm có tín hiệu điều khiển (Signal-controlled):

• Lối sang đường Toucan
• Lối sang đường Pedex
• Lối sang đường Puffin
• Lối sang đường dành cho người cưỡi ngựa
• Các nút giao thông có đèn tín hiệu và có pha dành cho người đi bộ

Tại các điểm sang đường có kiểm soát, gạch cảnh báo dạng chấm (blister) bắt buộc phải sử dụng màu đỏ. Màu đỏ chỉ được sử dụng duy nhất cho mục đích này và không nên dùng cho các loại gạch tactile khác. Trong trường hợp bề mặt vỉa hè xung quanh cũng có màu đỏ, cần bổ sung một đường viền xung quanh khu vực gạch xúc giác để tăng độ nhận diện. Đường viền này phải có chiều rộng tối thiểu 150 mm.

Đối với việc lắp đặt, nếu điểm sang đường nằm trực tiếp trên hướng di chuyển của người đi bộ, gạch xúc giác cần được bố trí với chiều sâu 1200 mm tính từ mép vỉa hè hạ thấp. Trong các trường hợp khác, chiều sâu tiêu chuẩn là 800 mm.

Ngoài ra, gạch cảnh báo cần được lắp đặt thẳng hàng với hướng sang đường, vì nhiều người khiếm thị dựa vào hướng của gạch để định hướng di chuyển. Do đó, trong một số trường hợp, gạch có thể được đặt nghiêng so với mép vỉa hè để phù hợp với hướng di chuyển thực tế.

Trong trường hợp có hệ thống tín hiệu bấm cho người đi bộ, cần thiết kế thêm một phần gạch kéo dài (gọi là “nhánh” hoặc “thân”) từ khu vực gạch chính vào phía trong vỉa hè, nhằm chỉ ra vị trí đặt nút điều khiển cho người sử dụng.

Gạch dẫn hướng xúc giác tại điểm sang đường không kiểm soát

Điểm sang đường không kiểm soát là nơi người đi bộ không có quyền ưu tiên và phải chờ khoảng trống an toàn trong dòng xe để sang đường. Tại các vị trí này, gạch cảnh báo dạng chấm (blister) có thể sử dụng bất kỳ màu nào ngoại trừ màu đỏ, với điều kiện phải tạo được độ tương phản rõ ràng so với bề mặt vỉa hè xung quanh.

Tại điểm sang đường không kiểm soát, gạch cảnh báo cần được lắp đặt phủ kín toàn bộ khu vực mà vỉa hè hạ thấp ngang bằng với mặt đường. Tương tự như các điểm sang đường có kiểm soát, gạch phải được căn chỉnh theo hướng sang đường, thay vì theo mép bó vỉa.

Chiều sâu lắp đặt gạch sẽ phụ thuộc vào đặc điểm cụ thể của từng vị trí, tuy nhiên có một số nguyên tắc chung như sau:

• Độ sâu 400 mm áp dụng cho các điểm sang đường tại đường nhánh nhỏ (inset side road)
• Độ sâu 800 mm áp dụng cho các điểm sang đường nằm ngoài khu vực giao lộ, nơi vỉa hè ngang bằng với mặt đường
• Độ sâu 1200 mm áp dụng khi điểm sang đường nằm thẳng theo hướng di chuyển chính của người đi bộ

Việc tuân thủ đúng chiều sâu và hướng lắp đặt giúp đảm bảo người khiếm thị có đủ thời gian nhận biết và phản ứng khi tiếp cận khu vực sang đường.

Gạch cảnh báo nguy hiểm (Hazard / Corduroy tactile paving)

Gạch cảnh báo nguy hiểm, còn gọi là gạch corduroy, truyền tải thông điệp: “có nguy hiểm phía trước, cần thận trọng”. Loại gạch này có bề mặt gồm các thanh nổi dạng bo tròn, cao khoảng 6 mm, rộng 20 mm, với khoảng cách tâm đến tâm là 50 mm, được bố trí vuông góc với hướng di chuyển.

Về màu sắc, gạch có thể sử dụng nhiều màu khác nhau, ngoại trừ màu đỏ, với điều kiện phải đảm bảo độ tương phản rõ ràng so với bề mặt lối đi xung quanh.

Gạch cảnh báo nguy hiểm được sử dụng để cảnh báo các tình huống như:

• Đỉnh và chân của cầu thang
• Chân dốc dẫn lên khu vực tàu điện mặt đất (tram hoặc LRT), nhưng không áp dụng cho các loại dốc khác
• Các điểm giao cắt đường sắt
• Sân ga đường sắt có thể vô tình tiếp cận từ đường hoặc vỉa hè
• Vị trí vỉa hè kết nối với lối đi chung giữa người đi bộ và xe đạp

Ngược lại, gạch cảnh báo nguy hiểm không nên sử dụng trong các trường hợp:

• Cảnh báo chướng ngại vật
• Đánh dấu mép sân ga tàu điện (LRT)

Trong các tình huống đặc biệt hoặc phức tạp, cần tham khảo hướng dẫn chính thức của cơ quan quản lý để đảm bảo áp dụng đúng tiêu chuẩn.

Về nguyên tắc lắp đặt, gạch cảnh báo nguy hiểm thường được bố trí cách mép bậc đầu tiên của cầu thang khoảng 400 mm. Tổng chiều sâu của khu vực gạch là 800 mm, đồng thời mở rộng sang hai bên mỗi phía 400 mm, tuy nhiên cần lưu ý không cản trở lối tiếp cận đến ram dốc hoặc thang máy.

Tương tự, tại vị trí bắt đầu của dốc dẫn lên khu vực tàu điện LRT, gạch cần được lắp với chiều sâu 800 mm. Tại các điểm giao cắt đường sắt, chiều sâu lắp đặt có thể là 400 mm hoặc 800 mm, tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của công trình.

Gạch cảnh báo dạng hình thoi – Gạch cảnh báo mép sân ga (Lozenge tactile paving)

Gạch cảnh báo dạng hình thoi, còn gọi là bề mặt cảnh báo trên đường phố (on-street warning surface), được nhận biết bởi các khối nổi hình thoi bo tròn kích thước lớn trên bề mặt. Thông thường, một tấm gạch kích thước 400 x 400 mm sẽ có khoảng 6 khối hình thoi, với chiều cao phần nổi khoảng 6 mm.

Tương tự như các loại gạch xúc giác khác, gạch cảnh báo dạng thoi có thể sử dụng nhiều màu khác nhau, ngoại trừ màu đỏ, và cần đảm bảo độ tương phản rõ ràng với bề mặt xung quanh để tăng khả năng nhận diện. Gạch cảnh báo dạng hình thoi được sử dụng để cảnh báo người đi bộ rằng họ đang tiến gần đến mép sân ga tàu điện nằm trên đường phố.

Loại gạch này được phát triển do thiết kế chấm lệch (offset blister) dùng trong nhà ga đường sắt có thể gây nhầm lẫn với gạch cảnh báo tại điểm sang đường.

Về nguyên tắc lắp đặt, gạch cảnh báo dạng hình thoi cần được bố trí cách mép sân ga ít nhất 500 mm, với chiều sâu khu vực gạch là 400 mm. Các cạnh phẳng của khối hình thoi phải được sắp xếp song song với mép sân ga và kéo dài liên tục suốt toàn bộ chiều dài, bao gồm cả các đoạn dốc tiếp cận.

Ngoài ra, như đã đề cập trước đó, phần chân của các dốc dẫn lên khu vực tàu điện cần được đánh dấu bằng gạch cảnh báo dạng thanh (corduroy) để tăng cường khả năng nhận biết nguy hiểm.

Gạch cảnh báo dạng chấm lệch (Offset Blister)

Gạch cảnh báo mép sân ga ngoài đường phố, còn gọi là Offset Blister, có thiết kế tương tự như gạch cảnh báo dạng chấm tại điểm sang đường. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở việc các hàng chấm nổi đầu phẳng cao khoảng 5 mm được bố trí theo dạng so le (lệch nhau giữa các hàng) thay vì xếp thẳng hàng.

Loại gạch này được sử dụng để cảnh báo người đi bộ rằng họ đang tiến gần đến mép sân ga ngoài đường phố, bao gồm các tuyến đường sắt chính, tàu điện ngầm, tàu điện (tram) hoặc các hệ thống tàu điện ngầm khác.

Về màu sắc, gạch Offset Blister có thể sử dụng bất kỳ màu nào ngoại trừ màu đỏ, và cần đảm bảo độ tương phản rõ ràng với bề mặt sân ga xung quanh để tăng khả năng nhận diện.

Về nguyên tắc lắp đặt, gạch cần được bố trí cách mép sân ga tối thiểu 500 mm (ngay sau phần đá bó mép nếu có). Khu vực gạch có chiều sâu 400 mm và phải được lắp đặt liên tục dọc theo toàn bộ chiều dài của sân ga.

Các tấm gạch phải được sắp xếp sao cho các hàng chấm nổi song song với mép sân ga, nhằm đảm bảo người khiếm thị có thể nhận diện chính xác ranh giới nguy hiểm thông qua cảm nhận xúc giác.

Gạch dẫn hướng cho lối đi chung – Gạch phân làn xe đạp (Shared route tactile paving)

Gạch dẫn hướng cho lối đi chung giữa người đi bộ và xe đạp, còn gọi là Segregated shared cycle track / footway surface, được thiết kế với các thanh nổi đầu phẳng, cao khoảng 5 mm, rộng 30 mm và cách nhau 70 mm. Các thanh này kéo dài xuyên suốt toàn bộ bề mặt của tấm gạch.

Đúng như tên gọi, loại gạch này được sử dụng trên các tuyến đường kết hợp giữa người đi bộ và xe đạp, nhằm xác định rõ điểm bắt đầu của từng khu vực sử dụng. Thông thường, gạch có màu vàng nhạt (buff), tuy nhiên có thể sử dụng các màu khác ngoại trừ màu đỏ, miễn là đảm bảo độ tương phản tốt với bề mặt xung quanh.

Điểm đặc biệt của loại gạch này nằm ở hướng bố trí các thanh nổi, giúp phân biệt khu vực dành cho từng đối tượng sử dụng. Trên phần lối đi bộ, các thanh nổi được bố trí vuông góc với hướng di chuyển (dạng “thang” – ladder), trong khi trên phần đường xe đạp, các thanh sẽ được bố trí song song với hướng di chuyển (dạng “đường ray” – tramline).

Ngoài ra, các tuyến đường chung còn có một dải phân cách nổi ở giữa, rộng khoảng 150 mm, với hai cạnh vát, nhằm giúp người đi bộ nhận biết và giữ đúng phần đường của mình.

Gạch dẫn hướng loại này cần được lắp đặt tại:

• Điểm bắt đầu và kết thúc của tuyến đường chung
• Các nút giao hoặc vị trí chuyển hướng
• Các khoảng lặp lại theo chiều dài tuyến để duy trì khả năng nhận diện

Bề mặt gạch cần được trải rộng toàn bộ chiều ngang của lối đi bộ và đường xe đạp, với chiều sâu 2400 mm tại điểm bắt đầu, kết thúc và các nút giao. Đối với các đoạn lặp lại, chiều sâu tiêu chuẩn là 800 mm.

Gạch chỉ dẫn (Directional tactile paving)

Gạch chỉ dẫn, còn gọi là gạch dẫn hướng (Guidance path surface), có bề mặt gồm các thanh nổi cao khoảng 5,5 mm, rộng 35 mm và cách nhau 45 mm. Các thanh này có đầu bo tròn và không kéo dài đến mép của viên gạch. Tương tự các loại gạch tactile khác, gạch chỉ dẫn có thể sử dụng nhiều màu khác nhau ngoại trừ màu đỏ, và cần đảm bảo độ tương phản rõ ràng với bề mặt xung quanh.

Loại gạch này được sử dụng để dẫn hướng người đi bộ trong các khu vực không có các yếu tố định hướng tự nhiên, như bó vỉa, lan can hay ranh giới công trình. Ngoài ra, gạch còn được dùng để dẫn người đi bộ tránh các chướng ngại vật như cột đèn, ghế ngồi, hoặc các thiết bị đô thị khác.

Các thanh nổi trên gạch phải được bố trí song song với hướng di chuyển để đảm bảo người khiếm thị có thể nhận biết chính xác phương hướng thông qua gậy dò hoặc cảm nhận dưới chân.

Trước các vị trí rẽ vuông góc hoặc tại các nút giao, cần bố trí một đoạn gạch dài 1200 mm với các thanh nổi đặt vuông góc với hướng di chuyển, nhằm cảnh báo người sử dụng về sự thay đổi hướng đi. Chiều rộng của tuyến gạch chỉ dẫn cần được duy trì ổn định ở mức 800 mm trong suốt chiều dài tuyến để đảm bảo khả năng nhận diện liên tục và rõ ràng.

Bảo trì gạch xúc giác

Để duy trì hiệu quả và chức năng sử dụng, gạch dẫn hướng xúc giác cần được bảo trì đúng cách và thay thế khi cần thiết. Ví dụ, nếu phần chấm nổi của gạch cảnh báo bị mài mòn xuống dưới 3 mm, người đi bộ sẽ không còn khả năng nhận biết bằng xúc giác. Khi đó, hệ thống gạch sẽ mất hoàn toàn chức năng cảnh báo.

Đối với các loại gạch khác, mặc dù vẫn có thể hoạt động hiệu quả ở mức dung sai tối thiểu khoảng 4,5 mm, nhưng nếu phần nổi tiếp tục bị mài mòn dưới mức này, hiệu quả sử dụng sẽ suy giảm đáng kể. Vì vậy, việc lựa chọn vật liệu có khả năng chống mài mòn cao và dễ dàng thay thế trong tương lai là yếu tố đặc biệt quan trọng.

Phần lớn các loại gạch xúc giác hiện nay được thiết kế theo dạng ốp hoặc dán trực tiếp lên bề mặt (adhesive surface mounted). Các sản phẩm này thường được làm từ vật liệu composite nhựa có độ bền cao (được kiểm nghiệm với khả năng chống mài mòn gấp nhiều lần so với bê tông), hoặc từ nhựa gia cường sợi thủy tinh (GRP) với lớp phủ chống trượt siêu bền.

Việc sử dụng các vật liệu này không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ của hệ thống gạch, mà còn giúp giảm chi phí bảo trì và đảm bảo hiệu quả dẫn hướng ổn định trong thời gian dài.

Công ty TNHH Giải pháp Con Gà Vàng

• Mã số thuế: 0110895804
• Địa chỉ: Số Nhà 36, Ngõ 5 Đường Trường Chinh, Phường Tương Mai, Tp. Hà Nội, Việt Nam
• Hotline: 0916.981.110 hoặc 0396.032.030
• Trung tâm hỗ trợ: 0985.536.228
• Email: giaiphapcongavang@gmail.com hoặc contact@congavang.vn
• Website: www.compositecongavang.vn | www.congavang.vn